POLSKA - EUROPA - ŚWIAT. Opinia publiczna w okresie integracji
Warszawa, marzec 2005

Piętnastolecie transformacji ustrojowej zbiegło się z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Centrum Badania Opinii Społecznej realizując swoje badania towarzyszyło Polakom w przemianach ustrojowych i w ich drodze do UE.
Wyniki badań CBOS realizowanych w ostatnim piętnastoleciu przedstawiamy w najnowszej książce wydanej przy wsparciu Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej

Książka nawiązuje do opublikowanego przed pięciu laty opracowania "Nowa rzeczywistość. Oceny i opinie 1989 - 1999", które spotkało się z dużym zainteresowaniem. Wychodząc naprzeciw potrzebom i postulatom czytelników, postanowiliśmy przedstawić nie tylko uzupełnione i zanalizowane z dłuższej perspektywy trendy opisane w poprzedniej książce, ale zwrócić szczególną uwagę na sprawy związane z przystąpieniem Polski do UE, a także szerzej zaprezentować postawy i opinie dotyczące innych zagadnień z zakresu polityki międzynarodowej. Wyszliśmy bowiem z założenia, że tak jak dla lat dziewięćdziesiątych wspólnym mianownikiem różnych przejawów świadomości społecznej było oswojenie nowej rzeczywistości społeczno - gospodarczej i politycznej, tak w ostatnich kilku latach najważniejsza stała się kwestia integracji europejskiej i zaakceptowania nowego miejsca Polski na arenie międzynarodowej.

Publikację otwiera omówienie ewolucji stosunku Polaków do integracji i następstw członkostwa Polski w UE. Dalej ukazane są opinie i postawy wobec innych aspektów polityki zagranicznej i miejsca Polski w świecie, w tym także wobec nowych doświadczeń, jakimi są udział polskich żołnierzy w misjach zagranicznych, przede wszystkim w Iraku oraz zagrożenie terroryzmem.

Kolejne rozdziały zawierają m.in. opinie, oceny i postawy społeczeństwa wobec zmian ustrojowych, sytuacji politycznej i gospodarczej, oraz dotyczące funkcjonowania naczelnych organów państwa. Pokazują także autoidentyfikacje polityczne Polaków i ich oceny warunków życia oraz sytuacji materialnej, oraz postawy wobec bezrobocia, czy korupcji.

Wszystkie omówione i przedstawione graficznie dane pochodzą z badań przeprowadzanych na reprezentatywnych próbach ogólnopolskich, przy użyciu systematycznie powtarzanych wskaźników, stwarzają więc wyjątkową okazję poznania dynamiki omawianych zjawisk.

 

Wstęp. Opinia publiczna w kontekście polskim i międzynarodowym (Krzysztof Zagórski)

  1. POLSKA DROGA DO UNII EUROPEJSKIEJ
    1. Poparcie dla członkostwa naszego kraju w UE (Beata Roguska)
    2. Poparcie dla członkostwa Polski w UE na tle poparcia dla integracji w Czechach i na Węgrzech (Beata Roguska)
    3. Społeczno demograficzne zróżnicowanie poparcia dla członkostwa Polski w UE (Beata Roguska)
    4. Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla członkostwa Polski w UE (Beata Roguska)
    5. Opinie o skutkach integracji (Beata Roguska)
    6. Wizerunek typowego Polaka i Europejczyka - podobieństwa i różnice (Beata Roguska)
    7. Pozycja Polski w Europie i Unii Europejskiej (Beata Roguska)
    8. Postrzegany stosunek krajów UE do Polski (Beata Roguska)
    9. Wyobrażenia o kształcie Unii Europejskiej (Beata Roguska)
  2. POLSKA A ŚWIAT
    1. Ocena polskiej polityki zagraniczne (Michał Strzeszewski)
    2. Członkostwo w Unii Europejskiej a współpraca ze Stanami Zjednoczonymi (Michał Strzeszewski)
    3. Poczucie zagrożenia z zewnątrz i stosunki z sąsiadami (Michał Strzeszewski)
    4. Poparcie dla członkostwa Polski w NATO (Anna Grudniewicz)
      • Członkostwo w NATO a integracja z UE
    5. Udział polskich jednostek wojskowych w misjach poza granicami kraju (Anna Grudniewicz)
      • Była Jugosławia
      • Afganistan
    6. Stosunek do operacji w Iraku i udziału w niej Polski (Anna Grudniewicz)
      • Przyczyny ataku na Irak
      • Skutki zaangażowania Polski w Iraku
      • Przygotowanie Polski do administrowania strefą stabilizacyjną w Iraku
      • Wpływ zaangażowania w Iraku na stosunki międzynarodowe
    7. Poczucie zagrożenia terroryzmem (Anna Grudniewicz)
      • Skuteczność działań międzynarodowej koalicji antyterrorystycznej
      • Czym jest terroryzm?
    8. Stosunek do innych narodów (Michał Strzeszewski)
    9. Znajomość innych krajów i języków obcych (Michał Strzeszewski)
      • Znajomość języków obcych
  3. OCENY ZMIAN PO ROKU 1989
    1. Ogólne oceny przemian ustrojowych (Krzysztof Pankowski)
    2. Różnice w ocenach transformacji między Polakami, Czechami i Węgrami (Krzysztof Pankowski)
  4. DYNAMIKA NASTROJÓW SPOŁECZNYCH
    1. Oceny i prognozy rozwoju ogólnej sytuacji w kraju (Michał Strzeszewski)
    2. Oceny i prognozy sytuacji politycznej (Michał Strzeszewski)
    3. Oceny i prognozy sytuacji gospodarczej (Michał Strzeszewski)
    4. Oceny i prognozy sytuacji w zakładach pracy (Michał Strzeszewski)
    5. Porównanie opinii o czterech wskaźnikach nastrojów (Michał Strzeszewski)
  5. POSTAWY WOBEC DEMOKRACJI
    1. Akceptacja wartości demokratycznych (Michał Wenzel)
    2. Ocena funkcjonowania demokracji w Polsce (Michał Wenzel)
    3. Postrzegane zaawansowanie zmian w polityce i gospodarce (Michał Wenzel)
    4. Ocena funkcjonowania demokracji w krajach Europy Środkowej (Michał Wenzel)
    5. Poczucie możliwości oddziaływania na sprawy publiczne (Michał Strzeszewski)
  6. DEMOKRACJA W DZIAŁANIU
    1. Oceny działalności prezydenta (Michał Strzeszewski)
    2. Oceny działalności parlamentu (Agnieszka Cybulska)
      • Reprezentatywność parlamentu
    3. Oceny działalności kolejnych rządów (Agnieszka Cybulska)
      • Oczekiwania wobec rządu
      • Rozmiary społecznego poparcia - zwolennicy i przeciwnicy rządów III RP
      • Poczet premierów III RP
      • Wyniki działalności kolejnych rządów III RP
      • Rząd i gospodarka - społeczne nadzieje na poprawę sytuacji gospodarczej
      • Oceny działań rządów w różnych dziedzinach życia
      • Rządy III RP i stosunek do integracji europejskiej
  7. AUTOIDENTYFIKACJE POLITYCZNE POLAKÓW
    1. Lewica-prawica (Krzysztof Pankowski)
    2. Poglądy polityczne a stosunek do integracji europejskiej (Krzysztof Pankowski)
    3. System partyjny i zmiany w poparciu dla partii politycznych (Agnieszka Cybulska, Krzysztof Pankowski)
    4. Zwolennicy i przeciwnicy integracji Polski z UE w elektoratach partyjnych (Agnieszka Cybulska, Krzysztof Pankowski)
    5. Spadek poczucia reprezentatywności partii politycznych (Agnieszka Cybulska, Krzysztof Pankowski)
  8. PRZEKSZTAŁCENIA WŁASNOŚCIOWE I OBCY KAPITAŁ
    1. Polacy wobec prywatyzacji (Barbara Badora)
    2. Stosunek do reprywatyzacji (Barbara Badora)
    3. Postrzeganie obecności kapitału zagranicznego w polskiej gospodarce (Barbara Badora)
  9. NIERÓWNOŚCI SPOŁECZNE
    1. Postawy egalitarne i antyegalitarne (Włodzimierz Derczyński)
    2. Stosunek do bogactwa (Włodzimierz Derczyński)
      • Postrzeganie obszaru bogactwa
      • Postrzeganie źródeł bogactwa i szans na wzbogacenie się
      • Stosunek do bogactwa
      • Przewidywania dotyczące bogactwa
    3. Zagrożenie biedą i postrzeganie rozmiarów ubóstwa w Polsce (Macieja Falkowska)
    4. Postrzegana i postulowana wysokość zarobków (Barbara Badora)
  10. SYSTEM WARTOŚCI MATERIALNYCH I NIEMATERIALNYCH
    1. Wartości cenione w życiu (Michał Wenzel)
    2. Polska rodzina - wzory i wartości (Macieja Falkowska)
      • Preferowane modele małżeństwa i rodziny
      • Wartości wychowawcze i warunki życiowego sukcesu
      • Bariery utrudniające założenie rodziny i posiadanie dzieci
    3. Aspiracje edukacyjne Polaków w latach 1993-2004 (Bogna Wciórka)
    4. Praca jako wartość (Joanna Lewandowska, Michał Wenzel)
  11. SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE NA PRZEŁOMIE WIEKÓW (Bogna Wciórka)
  12. DIALOG SPOŁECZNY I DZIAŁALNOŚĆ ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH
    1. Dialog społeczny w opinii publicznej (Michał Wenzel)
    2. Opinie o roli związków zawodowych (Michał Wenzel)
    3. Aprobata działalności NSZZ "Solidarność" i OPZZ (Michał Wenzel)
  13. WARUNKI ŻYCIA I STOSUNEK DO ZRÓŻNICOWANIA MATERIALNEGO
    1. Zmiany ocen warunków życia (Włodzimierz Derczyński)
    2. Oszczędności i poczucie bezpieczeństwa materialnego (Włodzimierz Derczyński)
    3. Sposoby postępowania w sytuacji niedoboru pieniędzy (Włodzimierz Derczyński)
    4. Dobra trwałego użytku (Włodzimierz Derczyński)
      • Samochody w gospodarstwach domowych
  14. BEZROBOCIE I BEZROBOTNI
    1. Bezrobocie w rodzinach (Bogna Wciórka)
    2. Bezrobocie w doświadczeniu osobistym (Bogna Wciórka)
    3. Bezrobotni o swoim położeniu życiowym (Bogna Wciórka)
    4. Opinie o bezrobociu (Bogna Wciórka)
      • Oceny i przewidywania dotyczące sytuacji na rynku pracy
      • Zagrożenie bezrobociem
      • Skutki bezrobocia
      • Państwo wobec bezrobocia obywateli
    5. Walka z bezrobociem (Michał Wenzel)
  15. ZADOWOLENIE Z ŻYCIA I KONDYCJA PSYCHICZNA POLAKÓW (Bogna Wciórka)
  16. RELIGIJNOŚĆ I STOSUNEK DO KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO
    1. Wiara i praktyki religijne (Bogna Wciórka)
      • Tożsamość narodowa i osobista
      • Więzi z Kościołem i papieżem
      • Religijność wśród innych wartości
      • Religijność a postawy obywatelskie
    2. Zmiany opinii o społecznej działalności Kościoła (Beata Roguska)
      • Kościół a integracja Polski z UE
  17. SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE
    1. Wyposażenie gospodarstw domowych w komputery i dostęp do internetu (Michał Wenzel)
    2. Posiadacze telefonów komórkowych (Michał Wenzel)
    3. Korzystanie z internetu (Michał Wenzel)
      • Zakupy przez internet i korzystanie z treści dostępnych za opłatą
      • Dostęp do internetu w Polsce i innych krajach Europy Środkowej (Michał Wenzel)
  18. POSTRZEGANIE KORUPCJI W POLSCE
    1. Korupcja jako problem społeczny (Grzegorz Makowski)
    2. Korupcja w doświadczeniu codziennym (Grzegorz Makowski)
    3. Korupcja problemem urzędników i polityków (Grzegorz Makowski)
  19. POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA I STOSUNEK DO KARY ŚMIERCI
    1. Poczucie bezpieczeństwa w Polsce (Michał Strzeszewski)
    2. Poczucie bezpieczeństwa w Polsce na tle krajów sąsiednich (Michał Strzeszewski)
    3. Stosunek do kary śmierci (Michał Strzeszewski)


Najtaniej książkę można kupić w Dziale Informacji CBOS (lub zamówić przesyłkę), ul. Żurawia 4A, p. 500 A, tel.: (0-22) 625-76-23, 693-58-95, fax: 629-40-89 Cena książki:
  • wysyłka w kraju - 39.90 zł (38,00 zł + 5% VAT) plus opłata pocztowa
  • wysyłka zagraniczna (w cenę wliczono opłaty pocztowe):
    - kraje europejskie - 26.25 EUR (25.00 EUR + 5% VAT)
    - kraje poza Europą - 31.50 USD (30.00 USD + 5% VAT)