ŻYCIE PO ZMIANIE. Warunki życia i satysfakcje Polaków
Warszawa 2009

Książce naszej nadaliśmy tytuł Życie po zmianie, zdając sobie sprawę ze znacznego uproszczenia, każde życie bowiem, w tym także społeczno-gospodarcze, podlega ciągłym zmianom. Tytuł podkreśla jednak nie tyle zakończenie różnorodnych zmian zachodzących w polskim społeczeństwie, gospodarce i polityce, ile ich zupełnie inny - ewolucyjny już a nie radykalny - charakter. W książce wydanej w 2000 r. podsumowaliśmy okres przekształceń ustrojowych, czyli budowy systemu demokracji wolnorynkowej [K. Zagórski, M. Strzeszewski (red.) Nowa rzeczywistość: Oceny i opinie 1989-1999, CBOS, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2000]. Przekształcenia ustrojowe stanowiły pierwszą radykalną zmianę w ostatnim dwudziestoleciu.

Pięć lat później opublikowaliśmy książkę podsumowującą następną radykalną zmianę, jaką stanowiło wejście Polski do Unii Europejskiej [K. Zagórski, M. Strzeszewski (red.), Polska - Europa - Świat: Opinia publiczna w okresie integracji, CBOS - Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005]. Obie książki koncentrowały się na obrazie tych zmian w opinii publicznej i na ich wpływie na poglądy i postawy Polaków. W mniejszym stopniu koncentrowały się na subiektywnych i obiektywnych aspektach warunków bytu.

Obecnie zachodzące zmiany nie mają już tak radykalnego charakteru, jak budowa ustroju demokracji wolnorynkowej i przystąpienie do Unii Europejskiej. Polegają przede wszystkim na stopniowym ulepszaniu systemu społeczno-gospodarczego, dostosowywaniu go do warunków i wymogów zintegrowanej Europy i przystosowywaniu się społeczeństwa do życia w ugruntowanych już, choć ulegających ciągłej modyfikacji nowych warunkach. Procesy te przebiegają nie bez trudności i niepożądanych negatywnych zjawisk ubocznych, choć ich kierunek jest akceptowany i na ogół dobrze oceniany przez społeczeństwo, o czym świadczą między innymi systematycznie prowadzone badania opinii publicznej, w tym liczne badania CBOS.

Ostatecznym celem wszelkich, zarówno radykalnych, jak i ewolucyjnych zmian społeczno-gospodarczych i politycznych winno być nie tylko podtrzymanie egzystencji nowoczesnego państwa i społeczeństwa, lecz także zapewnienie takich warunków tej egzystencji, jakie zgodne są z aspiracjami i potrzebami narodu; innymi słowy zapewniają mu właściwe, szeroko pojęte warunki życia i dobrą kondycję. Dlatego też w drugiej połowie 2007 roku CBOS zrealizował ogromny program badań Warunki życia społeczeństwa polskiego: problemy i strategie*, który ocenić miał sytuację w tym względzie.

Obecnie prezentowana książka zawiera pogłębione i przedstawione w szerszym kontekście teoretycznym lub empirycznym opracowania, dotyczące poszczególnych aspektów bardzo szeroko pojętych warunków życia.

Mirosława Grabowska
Dyrektor CBOS
Krzysztof Zagórski
Kierownik Zespołu Badawczego,
b. Dyrektor CBOS


* Wstępne wyniki reprezentatywnych badań ankietowych w skali ogólnopolskiej przedstawione zostały w publikacji: K. Zagórski (red.), Jak się nam żyje?, seria Opinie i Diagnozy nr 9, część I i II, CBOS, Warszawa 2008; wyniki dla wybranych obszarów wielkomiejskich w publikacji: J. Hryniewicz, B. Jałowiecki, A. Tucholska, Jak się żyje w przyszłych metropoliach?, seria Opinie i Diagnozy, nr 10, CBOS, Warszawa 2008; a wyniki dla poszczególnych województw w szesnastu odrębnych tomach autorskich Jak się żyje w województwie... ', seria Opinie i Diagnozy, nr 11(1-16), CBOS, Warszawa 2008.
Podsumowanie wyników badań jakościowych dokonane zostało w dwóch publikacjach: G. Gorzelak (red.), Polska lokalna 2007, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008 oraz K.M. Staszyńska (red.), Poza metropolią - Jak się żyje w polskich gminach?, seria Opinie i Diagnozy nr 12, część I i II, CBOS, Warszawa 2008.

 

Mirosława Grabowska, Krzysztof Zagórski
SPOŁECZNY i TERYTORIALNY KONTEKST WARUNKÓW ŻYCIA W POLSCE - UWAGI WSTĘPNE

Jadwiga Koralewicz, Krzysztof Zagórski
O WARUNKACH ŻYCIA I OPTYMISTYCZNEJ ORIENTACJI POLAKÓW

Zadowolenie z życia
Kondycja psychiczna
Poczucie zaradności i bezradności
Zróżnicowania społeczno-zawodowe i terytorialne
Dochody i osobista satysfakcja
Orientacja optymistyczna a więzi społeczne
Oceny sytuacji osobistej i społecznej
Konkluzje

Tomasz Żukowski
SAMOIDENTYFIKACJE POLAKÓW I ICH WPŁYW NA AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNĄ

Samoidentyfikacje Polaków
Wpływ samoidentyfikacji Polaków na ich aktywność w sferze publicznej

Tomasz Żukowski, Maria Theiss
OBYWATELE WŚRÓD KREWNYCH I ZNAJOMYCH: STOWARZYSZENIOWO-OBYWATELSKI KAPITAŁ SPOŁECZNY I JEGO ZWIĄZKI Z KAPITALEM RODZINNYM ORAZ SĄSIEDZKO-TOWARZYSKIM

Wstęp
Analizowane wymiary kapitału stowarzyszeniowo-obywatelskiego i ich wskaźniki
Zróżnicowania kapitału stowarzyszeniowo-obywatelskiego i ich uwarunkowania
Obywatele wśród bliskich. Kapitał stowarzyszeniowo-obywatelski a rodzinny i sąsiedzko-towarzyski

Renata Siemieńska
O SAMODZIELNOŚCI I SAMOWYSTARCZALNOŚCI POLSKICH RODZIN I ROLI SIECI SPOŁECZNYCH

O przemianach modeli rodziny w świetle teorii
Specyfika Polski jako kraju postkomunistycznego
Korzystanie z pomocy zewnętrznej przez gospodarstwa domowe
Struktura pomocy na rzecz gospodarstw domowych: kto świadczy pomoc?
Formy pomocy świadczonej przez respondentów
Konkluzje

Katarzyna M. Staszyńska, Krzysztof Zagórski
STRATEGIE ADAPTACJI RODZIN W POLSKICH GMINACH

Wstęp
Kwestie pojęciowe
Orientacje i strategie adaptacyjne rodzin w polskich gminach
Sposoby adaptacji do warunków życia: badanie ogólnopolskie
Wzory adaptacji rodzin do warunków życia w polskich gminach
Zachowania adaptacyjne a miejsce zamieszkania
Zachowania adaptacyjne w różnych typach rodzin
Zachowania adaptacyjne a dochody
Zachowania adaptacyjne a poziom relatywnego ubóstwa
Zachowania adaptacyjne a poczucie zmiany warunków życia w ciągu ostatnich 3 lat
Determinanty dochodu gospodarstwa domowego
Konkluzje

Andrzej Kojder
FIZJONOMIA BEZPIECZEŃSTWA

Państwo prawa, etyka i bezpieczeństwo
Kontakty Polaków z instytucjami prawnymi
Poczucie bezpieczeństwa i wiktymizacja
Konkluzje

Rafał Boguszewski
RELIGIA I RELIGIJNOŚĆ POLAKÓW W ZMIENIAJĄCYM SIĘ SPOŁECZEŃSTWIE

Wiara i praktyki religijne
Związek z Kościołem instytucjonalnym
Religijność subiektywna
Społeczno-demograficzne zróżnicowania religijności
Znaczenie religii w życiu
Akceptacja doktryny i moralności katolickiej
Wpływ religijności na różne aspekty życia osobistego, rodzinnego i społecznego Polaków
Próba podsumowania

Barbara Fedyszak-Radziejowska
WIEŚ I ROLNICY CZTERY LATA PO AKCESJI - POCZĄTEK PROCESU TRANSFORMACJI

Proces transformacji w społecznościach wiejskich
Sytuacja gospodarstw rolnych i strategie działania ich właścicieli
Zamożność i bieda na polskiej wsi
Psychospołeczny wymiar transformacji w wiejskich społecznościach

LITERATURA CYTOWANA

NOTY O AUTORACH



Najtaniej książkę można kupić w Dziale Informacji CBOS (lub zamówić przesyłkę), ul. Żurawia 4A, p. 500 A, tel.: (0-22) 625-76-23, 693-58-95, fax: 629-40-89

Cena książki:

  • 39.00 zł + opłata pocztowa