PUBLIKACJE

Po raz kolejny w okresie niemal trzech lat działalności obecnego gabinetu Donalda Tuska zapytaliśmy¹Pokaż przypis, jakie oczekiwania mają wobec niego Polacy. O każdą z kwestii pytaliśmy z osobna, prosząc o określenie jej wagi na siedmiostopniowej skali, gdzie 1 oznaczało, że dana sprawa jest zupełnie nieważna, a 7 – że jest ona priorytetowa. Ostatnie takie badanie przeprowadziliśmy w listopadzie ubiegłego roku.

Poprawa w dostępie do świadczeń medycznych oraz poprawa bezpieczeństwa, wzmocnienie obronności są kwestiami najczęściej deklarowanymi przez ankietowanych jako priorytetowe. Obie te sprawy za ważne uznaje około dziewięciu na dziesięciu badanych (odpowiednio: 92% i 89%), przy czym jako priorytet wskazuje je odpowiednio 64% oraz 61% z nich. Ich najwyższą wagę potwierdzają większe niż w przypadku pozostałych spraw średnie na skali – odpowiednio 6,28 oraz 6,16. W przypadku obu kwestii – a szczególnie dostępu do świadczeń medycznych – badani są stosunkowo zgodni, o czym świadczy relatywnie niska wartość odchylenia standardowego. Warto jednak zauważyć, że w porównaniu z listopadem 2025 roku odsetek osób postrzegających wzmocnienie obronności oraz polepszenie dostępu do świadczeń medycznych jako sprawy priorytetowe spadł (odpowiednio: o 5 oraz o 4 punkty procentowe).

W ocenie pytanych do najważniejszych spraw można zaliczyć także przeciwdziałanie nielegalnej imigracji do Polski, które za ważne uznaje jedna czwarta (75%), a za priorytetowe – nieco ponad połowa (51%) badanych – średnia na skali wynosi 5,61. Wyższa wartość odchylenia standardowego pokazuje, że kwestia ta wzbudza większe kontrowersje niż wcześniej wymienione. Jednak od ostatniego pomiaru jej postrzegane znaczenie nieco się zmniejszyło (o 4 punkty procentowe). Kolejnymi sprawami, które badani oceniają jako bardzo istotne, są wzmacnianie pozycji Polski w Europie i na świecie (84% uznaje ją za ważną, a 48% za priorytetową, przy średniej wynoszącej 5,86), walka z inflacją, ograniczenie wzrostu cen (odpowiednio: 83% i 49%; średnia – 5,86), a także poprawa stanu finansów publicznych, ograniczenie deficytu budżetowego (82% i 47%; średnia – 5,79).

Mniej priorytetowe – choć w dalszym ciągu znaczące – jest dla Polaków usprawnienie działania sądów i prokuratury, które za ważne uznaje niemal czterech na pięciu badanych (79%), w tym za priorytetowe 42% z nich, a średnia wartość na skali wynosi 5,68. Podobnie jest w przypadku ochrony interesów polskich rolników (75% oraz 42%; średnia 5,56). Mimo że wspieranie przedsiębiorców jest równie często oceniane jako ważne (76%), to zdecydowanie mniej ankietowanych uważa je za priorytet (35%). Lepsza dostępność mieszkań jest ostatnią ze spraw, którą zdecydowana większość badanych ocenia jako istotną (67%), przy czym dla jednej trzeciej (34%) z nich jest ona bardzo ważna (średnia 5,17). Warto natomiast zaznaczyć, że od listopada ubiegłego roku odsetek osób, które postrzegają te kwestie jako kluczowe, spadł w zależności od kategorii o 5–6 punktów procentowych.

Trzy pozostałe sprawy, o które zapytaliśmy, czyli: rozliczenie rządów Prawa i Sprawiedliwości, złagodzenie prawa aborcyjnego oraz transformacja energetyczna, są dla Polaków wyraźnie mniej istotne, ale także wzbudzają wśród nich zdecydowanie większe kontrowersje, o czym świadczą najwyższe wartości odchyleń standardowych.

Złagodzenie prawa aborcyjnego jest obecnie postrzegane za ważny cel działania rządu przez nieco ponad połowę ankietowanych (55%), co oznacza 5-punktowy wzrost względem poprzedniego badania. Trzech na dziesięciu (30%) uważa, że powinien być to priorytet rządu, a 21% – że jest to sprawa zupełnie nieważna. Zwiększenie postrzeganego znaczenia liberalizacji prawa aborcyjnego widoczne jest również w wyższej średniej (4,30 w listopadzie 2025 wobec 4,46 obecnie).

Drugą kwestią, która wyraźnie dzieli społeczeństwo, jest rozliczenie rządów Prawa i Sprawiedliwości. Doniosłość rozliczeń – niezmiennie od jesieni ubiegłego roku – dostrzega 48% badanych. Z kolei dwóch na pięciu (40%) ankietowanych uznaje je za nieistotne.

Natomiast najmniejszą wagę badani przykładają do przeciwdziałania zmianom klimatu i odejścia od węgla w energetyce. Jedynie dla 19% z nich jest to priorytet, podczas gdy dla ponad jednej czwartej (26%) jest to sprawa zupełnie nieistotna. Dodatkowo średnia wynosząca 3,90 plasuje kwestię transformacji energetycznej – jako jedyną – poniżej środka skali.

Analiza opinii w elektoratach pokazuje, że są sprawy uznawane za ważne niezależnie od sympatii politycznych oraz takie, które wyraźnie dzielą wyborców. Najbardziej zgodni są oni w kwestii konieczności poprawy dostępu do świadczeń medycznych – wysoko na liście priorytetów umieszczają ją wszystkie elektoraty (średnia na skali wszędzie – z wyjątkiem Konfederacji Korony Polskiej – przekracza 6,00). Elektoraty wszystkich partii mają również dość bliskie opinie na temat wagi takich spraw jak: wzmacnianie pozycji Polski w Europie i na świecie, walka z inflacją, ograniczenie wzrostu cen oraz usprawnienie działania sądów i prokuratury. Z kolei najbardziej podzielone są zdania na temat rozliczenia rządów Prawa i Sprawiedliwości, złagodzenia prawa aborcyjnego oraz przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Nieco mniejsze, choć wyraźne rozbieżności widoczne są również w przypadku postrzeganej wagi przeciwdziałania nielegalnej imigracji, ochrony interesów polskich rolników oraz ograniczenia deficytu budżetowego. Warto dodać, że w listopadzie 2025 roku kwestia wzmocnienia obronności łączyła elektoraty obu Konfederacji, Prawa i Sprawiedliwości oraz Koalicji Obywatelskiej (średnie na skali były bardzo zbliżone i znacznie przekraczały 6,00). Wyraźnie mniejszą wagę przykładali do niej wtedy sympatycy Razem oraz – w mniejszym stopniu – Lewicy (aktualnie Nowej Lewicy). Obecnie natomiast sprawa ta jest zdecydowanie mniej ważna dla elektoratu Konfederacji Korony Polskiej, a ważniejsza – dla wyborców Razem. Jednak mimo spadku postrzeganej istotności poprawy bezpieczeństwa państwa, średnia na skali wszędzie przekracza 5,00.

Generalnie rzecz biorąc, sympatycy Koalicji Obywatelskiej są pod względem postrzeganej wagi omawianych kwestii najbardziej zbliżeni do elektoratu Nowej Lewicy. Wyborcy KO obok takich spraw jak poprawa dostępu do świadczeń medycznych, wzmocnienie obronności, wzmocnienie międzynarodowej pozycji Polski oraz usprawnienie działania sądów i prokuratury szczególny nacisk kładą na rozliczenie rządów PiS. Przypisują mu zdecydowanie większe znaczenie niż zwolennicy pozostałych ugrupowań. Wyjątkiem jest elektorat Nowej Lewicy, dla którego jest to kwestia tylko nieznacznie mniej istotna. Z kolei najważniejszą sprawą dla Nowej Lewicy jest złagodzenie prawa aborcyjnego.

Analiza średnich pokazuje również znaczne podobieństwo oczekiwań sympatyków wszystkich ugrupowań prawicowych. Szczególnie są oni zgodni w sprawie przeciwdziałania nielegalnej imigracji, któremu przypisują zdecydowanie większe znaczenie niż pozostałe elektoraty (średnia wśród wyborców PiS, KWiN, KKP przekracza 6,00). Nieistotne są dla nich natomiast kwestie liberalizacji prawa aborcyjnego oraz rozliczenie poprzedniej władzy. W przypadku istotności transformacji energetycznej najbardziej zgodni są wyborcy obu Konfederacji, dla których sprawa ta jest najmniej ważna spośród wszystkich omawianych. Elektorat PiS charakteryzuje ponadto szczególny nacisk na ochronę polskich rolników.

Najbardziej wyróżnia się natomiast elektorat partii Razem, któremu w przypadku niektórych kwestii bliżej jest do sympatyków Nowej Lewicy i KO, w innych – do PiS czy nawet Konfederacji, a w jeszcze innych charakteryzuje się on zupełnie odrębnymi przekonaniami. Po poprawie w dostępie do świadczeń medycznych priorytetem dla wyborców Razem jest lepsza dostępność mieszkań, co najbardziej łączy ich z elektoratem Prawa i Sprawiedliwości oraz – w mniejszym stopniu – Nowej Lewicy. Ponadto wraz z sympatykami Konfederacji Korony Polskiej przypisują oni mniejsze znaczenie wzmacnianiu pozycji Polski na arenie międzynarodowej. W kwestii rozliczenia rządów PiS również jest im bliżej do wyborców ugrupowań prawicowych. Z kolei podobnie jak elektoraty KO i Nowej Lewicy widzą oni potrzebę przeciwdziałania zmianom klimatu oraz liberalizacji prawa aborcyjnego. Natomiast tym, co odróżnia sympatyków Razem od pozostałych wyborców, jest widocznie mniejsze znaczenie przypisywane sprawom – które, generalnie rzecz biorąc, są w opinii społecznej uznawane za ważne – takim jak: przeciwdziałanie nielegalnej imigracji, wspieranie przedsiębiorców czy ograniczenie deficytu budżetowego.