PUBLIKACJE

Udział Polski w unijnym programie SAFE dość niespodziewanie wywołał wiele emocji i politycznych kontrowersji. Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę o SAFE i zaproponował powołanie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, który miałby zostać zasilony środkami z zysków Narodowego Banku Polskiego. Mimo sprzeciwu prezydenta rząd podtrzymał decyzję o skorzystaniu z pożyczki w ramach SAFE, przyjmując uchwałę upoważniającą ministra obrony narodowej oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania umowy dotyczącej tego programu. Jednocześnie do Sejmu wpłynął projekt posłów PSL zakładający finansowe wsparcie dla realizacji celów związanych z bezpieczeństwem z zysków NBP.

W związku z tym pod koniec marca ponownie zbadaliśmy poziom społecznego poparcia dla udziału w SAFE, korzystając z dokładnie tego samego pytania co kilka tygodni temu. Dodatkowo zapytaliśmy badanych o stosunek do propozycji finansowania zakupu sprzętu wojskowego z zysków Narodowego Banku Polskiego z inwestycji w złoto.

Weto prezydenta praktycznie nie wpłynęło na zmianę nastawienia do SAFE. Tocząca się w ostatnich tygodniach dyskusja spowodowała natomiast silniejszą krystalizację opinii. Więcej osób niż w poprzednim badaniu ma na ten temat zdecydowane poglądy. Obecnie ogółem 51% badanych opowiada się za skorzystaniem z pożyczek z unijnego programu, w tym 36% w sposób zdecydowany. Przeciw jest więcej niż co trzeci ankietowany (36%, w tym w sposób kategoryczny odrzuca udział w SAFE 27%). Nadal część osób (7%) nie słyszała o tym programie.

Stosunek do SAFE zależy od orientacji politycznej i sympatii partyjnych. O ile udział w nim popiera 84% badanych deklarujących lewicowe poglądy polityczne i 59% określających je jako centrowe, o tyle większość identyfikujących się z prawicą (65%) jest temu przeciwna. Znajduje to odzwierciedlenie w elektoratach. Za skorzystaniem z pożyczki w ramach unijnego programu SAFE dość jednoznacznie opowiadają się wyborcy Koalicji Obywatelskiej i Lewicy oraz sympatycy partii Razem. W elektoratach ugrupowań prawicowych wyraźną przewagę mają przeciwnicy udziału w programie.

Propozycja finansowania zakupu sprzętu wojskowego z zysków Narodowego Banku Polskiego z inwestycji w złoto budzi nieco większe kontrowersje niż udział w unijnym programie pożyczek, jednak więcej osób deklaruje poparcie dla tego pomysłu (ogółem 46%) niż jest mu przeciwnych (37%). Co dziesiąta osoba nie słyszała o propozycji finansowania zakupu uzbrojenia z zysków Narodowego Banku Polskiego.

Opinie w tej kwestii także różnicuje przede wszystkim orientacja polityczna i sympatie partyjne. O ile propozycję wykorzystania zysków NBP z inwestycji w złoto popiera 65% badanych identyfikujących się z prawicą, o tyle ponad połowa ankietowanych deklarujących lewicowe przekonania polityczne (52%) i połowa lokujących swoje poglądy w centrum (50%) jest temu przeciwna. W elektoratach najbardziej przychylni temu rozwiązaniu są wyborcy Prawa i Sprawiedliwości, ale popiera je również większość zwolenników obu Konfederacji. Najwięcej przeciwników finansowania celów zbrojeniowych z zysków NBP jest w elektoracie głównej partii rządzącej – KO. Sprzeciw przeważa także wśród sympatyków Nowej Lewicy i wyborców Razem.

Oba źródła finansowania uzbrojenia są postrzegane jako konkurencyjne wobec siebie. Oznacza to, że zwolennicy jednego sposobu finansowania zakupu sprzętu wojskowego z reguły są przeciwni korzystaniu z drugiego z nich.

Z uwzględnienia odpowiedzi na oba pytania wynika, że 17% ogółu badanych deklaruje poparcie dla obu źródeł finansowania uzbrojenia, 35% – tylko dla SAFE, a 29% – tylko dla propozycji wykorzystania zysków NBP. Obu tym rozwiązaniom jest przeciwnych 8% badanych.

Analiza w elektoratach pokazuje, że najbardziej otwarci na obie propozycje finansowania uzbrojenia są sympatycy partii lewicowych: Nowej Lewicy i Razem, z kolei najwięcej przeciwników obu rozwiązań jest w elektoratach Konfederacji WiN i Konfederacji Korony Polskiej. Wyłącznie jedno z rozwiązań najczęściej wspierają z jednej strony sympatycy Koalicji Obywatelskiej, z drugiej –zwolennicy Prawa i Sprawiedliwości.

Wyniki badania pokazują utrzymywanie się społecznego poparcia dla udziału Polski w unijnym programie SAFE. Nieco mniej przychylnie odbierana jest propozycja finansowania zakupu uzbrojenia z zysków NBP z inwestycji w złoto, choć także ona ma więcej zwolenników niż przeciwników. Warto odnotować, że badanie zbiegło się w czasie ze znaczącym spadkiem cen złota, co mogło sprawić, iż ankietowani podchodzili do pomysłu wykorzystania zysków NBP z większą ostrożnością.

Wydaje się, że spór dotyczący sposobu finansowania zakupu sprzętu wojskowego najbardziej służy politycznie Koalicji Obywatelskiej oraz Prawu i Sprawiedliwości, konsolidując elektoraty wokół rozwiązań wspieranych przez każdą z partii.