PUBLIKACJE

W czerwcu, po czterech latach od ostatniego pomiaru, ponownie zapytaliśmy ankietowanych o ocenę wymiaru sprawiedliwości. Interesowała nas zarówno ogólna ocena funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz sędziów, jak i kwestie związane z ich niezawisłością. Zwróciliśmy się także do badanych z pytaniami o źródła tych ocen, chcąc ustalić, czy opierają je przede wszystkim na własnych doświadczeniach, czy raczej na przekazach medialnych oraz opiniach innych osób.

Działanie wymiaru sprawiedliwości na ogół postrzegane jest negatywnie (61%). Dobrego zdania na ten temat jest co czwarty badany (26%).

Blisko połowa ankietowanych (49%) wyraża ambiwalentny stosunek wobec polskich sędziów, niemal jedna piąta (19%) ma do nich stosunek pozytywny, zaś niespełna jedna czwarta badanych (23%) – negatywny.

Polacy są podzieleni w ocenie niezawisłości sędziowskiej – nieco mniej jest badanych przekonanych o tym, że sędziowie przy orzekaniu wyroków nie podlegają żadnym naciskom z zewnątrz (18%), niż osób wyrażających zdanie przeciwne (21%). Połowa badanych (50%) twierdzi, że w niektórych przypadkach sędziom udaje się zachować niezawisłość, lecz w innych ulegają oni jakiejś presji z zewnątrz.

Zdaniem respondentów najbardziej znaczącymi problemami w wymiarze sprawiedliwości są przewlekłość postępowań, upolitycznienie sądów oraz niesprawiedliwe wyroki.

Więcej niż co trzeci Polak (35%) miał w ostatnich pięciu latach bezpośredni kontakt z sądem lub miał go ktoś z jego najbliższej rodziny lub znajomych. Doświadczenia tych osób są bardzo zróżnicowane, ale częściej na ich podstawie oceniają oni działania sądów negatywnie niż pozytywnie (51% wobec 43%). Uzasadnienia złych ocen koncentrują się głównie – podobnie jak w przypadku diagnozy problemów wymiaru sprawiedliwości – wokół przewlekłości postępowań (49%) oraz, w mniejszej mierze, niesprawiedliwych wyroków (20%). Z kolei dobre oceny motywowane są przede wszystkim szybkością i sprawnością postępowania (25%) oraz korzystnym rozstrzygnięciem sprawy (23%).

OCENA WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI

Jak Pan(i), ogólnie rzecz biorąc, ocenia działanie wymiaru sprawiedliwości w Polsce?
- Zdecydowanie dobrze
- Raczej dobrze
- Raczej źle
- Zdecydowanie źle
- Trudno powiedzieć
[wykresy wg terminów badań X 2005, IV 2007, XII 2012, II 2017, VI 2022, VI 2026 oraz tabela wg potencjalnych elektoratów partyjnych]

STOSUNEK DO SĘDZIÓW I ICH NIEZAWISŁOŚCI

Jaki jest Pana(i) ogólny stosunek do polskich sędziów?
- Bardzo pozytywny
- Raczej pozytywny
- Ani pozytywny, ani negatywny
- Raczej negatywny
- Bardzo negatywny
- Trudno powiedzieć
[wykresy wg terminów badań 2012, 2017, 2026 oraz tabela wg potencjalnych elektoratów partyjnych]

Czy, Pana(i) zdaniem, sędziowie w Polsce w orzekaniu wyroków są niezawiśli, tzn. nie podlegają żadnym naciskom z zewnątrz?
- Tak, zawsze
- Tak, w zdecydowanej większości orzeczeń
- Czasami tak, czasami nie
- Raczej nie
- Nie, nigdy
- Trudno powiedzieć
[wykresy wg terminów badań XII 2012, II 2017, VI 2022, VI 2026 oraz tabela wg potencjalnych elektoratów partyjnych]

O NAJWAŻNIEJSZYCH PROBLEMACH W WYMIARZE SPRAWIEDLIWOŚCI

Proszę wymienić nie więcej niż trzy najistotniejsze, Pana(i) zdaniem, problemy, które obecnie dotyczą polskiego wymiaru sprawiedliwości [pytanie otwarte]
- Przewlekłość postępowań
- Upolitycznienie sądów
- Niesprawiedliwe wyroki
- Kryzys w KRS, kryzys w TK, inne kwestie związane z praworządnością, a także sposobem powoływania sędziów
- Ogólne wypowiedzi krytyczne o sądownictwie lub reformie
- Złe warunki pracy w sądownictwie, mało sędziów, bałagan
- Złe prawo, przepisy
- Za małe kary
- Korupcja
- Nepotyzm
- Krytycznie o sędziach: lekceważenie obowiązków, niekompetencja, bezkarność
- Zbyt surowe kary
- Złe traktowanie petenta, niedostępność prawników, wysokie koszty
- Nie widzę problemów
- Trudno powiedzieć
[wykres]

ŹRÓDŁA WIEDZY NA TEMAT WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI

Czy Pana(i) poglądy na polskie sądy i sędziów są przede wszystkim oparte na:
- wiedzy z telewizji i gazet
- tym, co inni ludzie mówią o sądach i sędziach
- osobistym doświadczeniu
- innych źródłach
- Trudno powiedzieć
[wykres]

OCENY WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI NA PODSTAWIE OSOBISTYCH DOŚWIADCZEŃ

Czy w ostatnich pięciu latach Pan(i) sam(a) lub ktoś z Pana(i) najbliższej rodziny, znajomych miał(a) jakąś sprawę albo załatwiał(a) coś i kontaktował(a) się z sądem?
- Tak, ja osobiście miałe(a)m kontakt z sądem
- Tak, ktoś z mojej najbliższej rodziny/znajomych miał kontakt z sądem
- Nie
[wykresy wg terminów badań XII 2012, II 2017, VI 2022, VI 2026 oraz tabela aneksowa]

Jak, w oparciu o te doświadczenia ocenia Pan(i) działalność sądu?
- Zdecydowanie dobrze
- Raczej dobrze
- Raczej źle
- Zdecydowanie źle
- Trudno powiedzieć
[wykresy wg terminów badań XII 2012, II 2017, VI 2022, VI 2026]

Dlaczego ocenia Pan(i) działalność sądu dobrze?
- Szybkość i sprawność postępowania
- Korzystny wynik dla respondenta lub jego bliskich
- Sprawiedliwy, zgodny z prawem wyrok
- Dobra organizacja i brak problemów w działaniu
- Profesjonalizm, rzetelność, merytoryczność
- Pozytywna ocena sędziów lub innych pracowników sądu
- Niezależność, bezstronność, obiektywizm
- Wygoda postępowania
- Ogólniki, brak powodu, trudno powiedzieć, brak odpowiedzi
[wykres]

Dlaczego ocenia Pan(i) działalność sądu źle?
- Przewlekłość postępowania, długi czas oczekiwania
- Niesprawiedliwe lub błędne rozstrzygnięcie
- Stronniczość, brak bezstronności, układy
- Biurokracja, zła organizacja, problemy proceduralne i komunikacyjne
- Niekompetencja lub nierzetelność
- Nieodpowiednie traktowanie ludzi, brak empatii, kultury
- Koszty postępowania, obsługi prawnej
- Złe, niejasne przepisy prawa
- Ogólniki, brak powodu, trudno powiedzieć, brak odpowiedzi
[wykres]

Aneks – tabela zróżnicowań społeczno-demograficznych